Je opent een envelop van de gemeente en ziet een aanslagbiljet voor de afvalstoffenheffing of het rioolrecht. Weer een rekening die betaald moet worden. Wat veel mensen niet weten: als je een laag inkomen hebt, hoef je die rekening misschien helemaal niet te betalen. Kwijtschelding is geen gunst die de gemeente je verleent, maar een wettelijk recht dat is vastgelegd in de Invorderingswet. Toch laten tienduizenden huishoudens dit jaarlijks liggen, omdat ze niet weten dat het bestaat of ervan uitgaan dat ze er niet voor in aanmerking komen. Hieronder lees je wie er recht op heeft en hoe je de aanvraag stap voor stap doet.
Wie komt in aanmerking? De inkomen- en vermogensgrenzen uitgelegd
Hoeveel mag ik verdienen?
De centrale norm is de zogeheten 90%-regel. Je belastbaar inkomen mag niet hoger zijn dan 90% van de bijstandsnorm die voor jouw situatie geldt. Die bijstandsnorm verschilt per huishoudtype. Gemeenten hanteren soms 100% in plaats van 90%, maar 90% is de wettelijke minimumgrens. Concreet betekent dit dat iemand met een uitkering, een laag minimumloon of een klein pensioen vaak wel degelijk in aanmerking komt.
Maakt het uit of ik alleen woon of samenwoon?
Ja, de bijstandsnorm is anders voor alleenstaanden, samenwonenden en gezinnen met kinderen. Een alleenstaande heeft een lagere norm dan een stel, en de kwijtscheldingsgrens ligt dus ook anders. Vraag bij jouw gemeente of op de website van de Belastingdienst op wat de actuele normbedragen zijn. Gemeenten zijn verplicht die informatie te verstrekken.
Wat doet vermogen ertoe?
Naast inkomen kijkt de gemeente ook naar je vermogen. Heb je spaargeld boven een bepaald vrijstellingsbedrag, dan kom je mogelijk niet in aanmerking. Die vrijstellingsdrempel ligt voor een alleenstaande ruwweg in de buurt van de vermogensvrijstelling in de toeslagensfeer, maar de gemeente mag eigen regels hanteren. Meer daarover staat in het blok over wat precies meegeteld wordt.
Welke belastingen vallen wel onder kwijtschelding en welke niet?
Niet alles op je aanslagbiljet komt in aanmerking. Hieronder een duidelijk overzicht:
- Afvalstoffenheffing: in de meeste gemeenten wel.
- Rioolrecht (rioolheffing): in de meeste gemeenten wel.
- Hondenbelasting: soms, afhankelijk van de gemeente.
- OZB voor eigenaar-bewoners: nee, hier wordt geen kwijtschelding voor verleend.
- Waterschapsbelasting: aparte procedure via het waterschap, maar kwijtschelding is ook daar mogelijk.
- Parkeerbelasting: nee.
Controleer altijd het aanslagbiljet van jouw eigen gemeente. Sommige gemeenten vermelden er direct op voor welke onderdelen kwijtschelding mogelijk is.
Moet ik elke gemeente apart aanvragen?
Automatische kwijtschelding
Ontvang je een uitkering van de gemeente of de Sociale Verzekeringsbank? Dan kun je toestemming geven voor gegevensuitwisseling. De gemeente controleert dan automatisch elk jaar of je recht hebt op kwijtschelding, zonder dat je zelf opnieuw een aanvraag hoeft in te dienen. Vraag bij jouw gemeente of dit systeem beschikbaar is.
Gemeenten die samenwerken met het GBKN
Sommige gemeenten werken samen in een Gemeenschappelijk Belastingkantoor (zoals GBKN of vergelijkbare samenwerkingsverbanden). Binnen zo’n samenwerking kan het zijn dat je met één aanvraag meerdere belastingen in één keer regelt. Woon je in een gemeente die dit niet doet, dan moet je zelf actie ondernemen. Er is helaas geen landelijk uniform systeem.
Wat telt mee als vermogen en wat niet?
Dit is het punt waar de meeste denkfouten ontstaan. Mensen denken dat een klein spaarpotje hen meteen diskwalificeert. Dat klopt niet altijd.
Wat telt in de meeste gevallen wel mee: spaargeld boven de vrijstellingsgrens, een tweede woning of beleggingen met een hoge waarde.
Wat in veel gevallen niet of beperkt meetelt:
- Een auto met een dagwaarde onder de geldende vrijstellingsdrempel (ruwweg rond de 3.000 tot 4.000 euro, maar dit verschilt per gemeente).
- Schulden: bestaande schulden mag je in veel gevallen van het vermogen aftrekken, waardoor het nettovermogen lager uitvalt.
- Pensioenspaarpot bij een pensioenfonds: dat telt doorgaans niet mee als vrij beschikbaar vermogen.
Een kleine spaarrekening van een paar honderd euro diskwalificeert je in de meeste gevallen niet. Vul de berekening in en kijk wat er uitkomt, in plaats van bij voorbaat te denken dat je er niet voor in aanmerking komt.
Kwijtschelding gemeentelijke belastingen aanvragen in 6 stappen
Stap 1: Controleer of jouw gemeente kwijtschelding verleent en voor welke belastingen. Ga naar de website van jouw gemeente en zoek op ‘kwijtschelding’. Niet elke gemeente verleent kwijtschelding voor dezelfde belastingen.
Stap 2: Verzamel de benodigde documenten. Denk aan recente bankafschriften (van alle rekeningen), een loonstrook of uitkeringsspecificatie, en een overzicht van je vermogen. Heb je schulden, noteer dan ook die bedragen.
Stap 3: Vul de aanvraag in. Veel gemeenten bieden een digitale aanvraag via DigiD aan op MijnGemeente of het eigen gemeenteportaal. Heb je geen DigiD of lukt het digitaal niet, dan kun je een papieren formulier aanvragen bij de gemeente.
Stap 4: Dien de aanvraag in vóór de uiterste datum op het aanslagbiljet. Heb je die datum al gemist of loop je krap? Vraag dan eerst uitstel van betaling aan bij de gemeente. Zo voorkom je boetes terwijl de aanvraag nog loopt.
Stap 5: Wacht op de beschikking. De gemeente heeft wettelijk maximaal 8 weken de tijd om een beslissing te nemen. Hoor je na 8 weken niets, dan heb je recht op een dwangsom wegens te late beslissing. Neem dan contact op met de gemeente.
Stap 6: Ontvang de bevestiging of ga verder met bezwaar. Is de aanvraag goedgekeurd, dan wordt het bedrag kwijtgescholden en hoef je niets te betalen. Is de aanvraag afgewezen, lees dan het volgende blok.
Aanvraag afgewezen: wat nu?
Een afwijzing is niet het einde. Je hebt 6 weken de tijd om bezwaar te maken bij de gemeente. Doe dit altijd schriftelijk en bewaar een kopie. Vermeld duidelijk waarom je het niet eens bent met de beslissing en voeg eventueel extra bewijsstukken toe die je eerder niet had meegestuurd.
Loopt het bezwaar op niets uit, dan kun je in beroep gaan bij de bestuursrechter. Dat klinkt zwaar, maar voor mensen met een laag inkomen zijn er gratis rechtsbijstandmogelijkheden via het Juridisch Loket.
Kom je er niet uit met de gemeente en voelt de procedure als een muur, dan kan de Nationale ombudsman in beeld komen. Ook sociaal raadslieden, werkzaam via wijkteams of welzijnsorganisaties, helpen gratis bij vastgelopen situaties.
Wat als ik de belasting al betaald heb of een betalingsregeling heb lopen?
Heb je de aanslag al betaald terwijl je achteraf recht had op kwijtschelding? Vraag dan terugbetaling aan bij de gemeente. Dit heet een verzoek om teruggaaf. Het is niet gegarandeerd dat de gemeente dit honoreert, maar het is altijd de moeite waard om te vragen.
Heb je een betalingsregeling lopen via automatische incasso? Laat de gemeente weten dat je een kwijtscheldingsaanvraag indient en vraag of de incasso tijdelijk gestopt wordt. Zet dit bij voorkeur schriftelijk, zodat je bewijs hebt van het verzoek.
Zit je midden in een schuldhulpverleningstraject? Bespreek de kwijtschelding dan met je schuldhulpverlener. Kwijtschelding kan de totale schuldenlast verlagen en het traject versnellen.
Lokale verschillen en waar je terechtkunt voor hulp
Nederland telt ruim 340 gemeenten en elk heeft eigen regels en eigen processen. Wat in Rotterdam soepel loopt, kan in een kleine gemeente lastiger zijn. Toch zijn er overal laagdrempelige ingangen:
- Wijkteams: aanwezig in de meeste gemeenten, kunnen je helpen met het invullen van formulieren.
- Sociaal raadslieden: gratis en onafhankelijk advies over uitkeringen, toeslagen en lokale belastingen.
- Juridisch Loket: gratis eerste advies, ook over bezwaarprocedures.
- Gemeentelijke belastingbalie: veel gemeenten hebben een balie of telefonische helpdesk specifiek voor vragen over kwijtschelding.
Kom je in aanmerking, dan is de aanvraag een kwestie van een uurtje werk en de juiste documenten bij de hand hebben. Kijk op de website van jouw gemeente voor het aanvraagformulier en de specifieke inkomensgrenzen die daar gelden. Kom je er niet uit, dan kan een wijkteam of sociaal raadslid je verder helpen.
