Je hebt net een opdrachtbevestiging gekregen van een Britse of Amerikaanse klant. Bijgevoegd: een PDF van achttien pagina’s dicht juridisch Engels. Ze willen je handtekening voor morgen. Je scrolt erdoorheen, ziet termen als indemnifywork made for hire en termination for convenienceen denkt: ik begrijp het globaal wel. Maar globaal begrijpen is niet hetzelfde als weten waartoe je je verplicht. Voor zzp’ers die internationaal werken zijn dit soort contracten inmiddels heel gewoon, en juist daarin zitten clausules die in Nederland nauwelijks voorkomen maar verstrekkende gevolgen kunnen hebben. Dit artikel loodst je er clausule voor clausule doorheen.

Welk rechtsstelsel geldt eigenlijk?

Bijna elk buitenlands contract heeft ergens een Governing Law and Jurisdiction-clausule. Die bepaalt welk land zijn rechtsstelsel toepast als er een conflict ontstaat, en bij welke rechtbank je terecht kunt. Dit klinkt technisch, maar het is essentieel.

Engels recht (England and Wales), Iers recht en Amerikaans staatsrecht (zoals Delaware) werken fundamenteel anders dan Nederlands recht. Onder Engels recht heb je bijvoorbeeld minder automatische bescherming als zelfstandige. Iers recht wordt veel gebruikt door tech-multinationals die hun Europese entiteit in Dublin hebben. Delaware-recht is populair bij Amerikaanse bedrijven en is sterk op de belangen van grotere partijen ingericht.

Als het contract buitenlands recht aanwijst en je ondertekent, accepteer je dat. Betekent dit dat Nederlands recht helemaal niet meer geldt? Niet altijd. Bepaalde dwingende regels van Nederlands recht, zoals consumentenbescherming, kunnen soms toch van toepassing blijven. Maar dat is een juridisch gevecht dat je liever niet voert.

Wat je kunt doen: vraag of de clausule gewijzigd kan worden naar The Netherlands (Dutch law). Bij kleine opdrachten of grote opdrachtgevers is dit soms niet onderhandelbaar, maar het is altijd de moeite waard te vragen.

De zeven belangrijkste clausules in Engelse contracten voor zzp’ers

1. Indemnification: verder dan aansprakelijkheid

De zin “you shall indemnify, defend and hold harmless” komt bijna in elk Angelsaksisch contract voor. In het Nederlands klinkt het als aansprakelijkheidsbeperking, maar het gaat verder. Je verplicht je hier niet alleen schade te vergoeden, maar ook actief de juridische verdediging van je opdrachtgever te betalen als een derde partij hem aanklaagt vanwege jouw werk.

Stel: je schrijft code voor een Brits bedrijf. Een eindklant van dat bedrijf claimt schade door een fout in die code en daagt het Britse bedrijf voor de rechter. Met een brede indemnification-clausule betaal jij hun advocatenkosten, ook als jij uiteindelijk niet aansprakelijk wordt bevonden.

Tegenvoorstel: beperk de clausule tot situaties die direct aan jouw eigen nalatigheid of opzet te wijten zijn. In het Engels: “…solely to the extent caused by Contractor’s gross negligence or willful misconduct.”

2. Limitation of Liability: symmetrie check

Een aansprakelijkheidscap klinkt als bescherming, en dat is het ook, maar kijk goed of de beperking symmetrisch is. Veel contracten beperken jouw claim op de opdrachtgever tot bijvoorbeeld drie maanden honorarium, terwijl jouw aansprakelijkheid richting de opdrachtgever onbeperkt blijft of onder een apart (hoger) regime valt.

Let ook op uitzonderingen. Indemnification-verplichtingen en IP-schendingen worden vaak buiten de cap gehouden. Dat betekent dat je voor die gevallen onbeperkt aansprakelijk kunt zijn, ook als de rest van het contract een cap heeft.

3. Intellectual Property Assignment: wat geef je weg?

Een volledige IP-overdracht betekent dat alles wat je tijdens de opdracht maakt, inclusief jouw eigen herbruikbare tools, frameworks en standaardcode, eigendom wordt van de opdrachtgever. Work made for hire is een Amerikaans concept dat hetzelfde effect heeft.

Als zzp’er wil je dit bijna nooit zonder carve-outs tekenen. Zorg voor een uitzondering voor pre-existing materials: gereedschap, code en methodieken die je al had voor de opdracht startte. In het Engels: “excluding any pre-existing intellectual property owned by Contractor prior to the commencement of this Agreement.” Je kunt die tools dan in licentie geven in plaats van overdragen.

4. Non-compete en Non-solicitation: afdwingbaarheid in Nederland

Een non-competebeding verbiedt je om na de opdracht voor concurrenten te werken. Een non-solicitatiebeding verbiedt je klanten of medewerkers van de opdrachtgever te benaderen. Hoe ver mag een buitenlandse opdrachtgever hierin gaan?

Naar Nederlands recht zijn te ruime non-competebedingen met zelfstandigen in veel gevallen niet afdwingbaar, ook als het contract buitenlands recht aanwijst. Nederlandse rechters kijken naar de proportionaliteit: hoe lang, hoe breed geografisch, welke sectoren. Een wereldwijd verbod voor twee jaar op alles wat lijkt op jouw vakgebied? Dat houdt in Nederland zelden stand. Maar procederen kost tijd en geld. Beter is het om vóór ondertekening de duur te beperken tot maximaal zes maanden en de scope te vernauwen tot directe concurrenten van de opdrachtgever.

5. Confidentiality: eeuwig zwijgen?

Geheimhoudingsclausules zijn gebruikelijk en meestal redelijk. Let op twee dingen. Ten eerste de definitie van Confidential Information: is die zo breed geformuleerd dat alles wat je tijdens de samenwerking leert erdonder valt, ook algemene marktkennis? Ten tweede de duur: in perpetuity of indefinitely betekent voor altijd.

Zorg dat de clausule standaarduitzonderingen bevat: informatie die al openbaar was, informatie die je onafhankelijk hebt ontwikkeld, en informatie die je van een derde mocht ontvangen. In het Engels heet dat de standard carve-outs. Die horen in elk fatsoenlijk NDA thuis en zijn bijna altijd acceptabel voor de andere partij.

6. Payment Terms: netto 60 of netto 90 is geen norm

In Nederland geldt voor zakelijke transacties een wettelijke maximale betaaltermijn van 60 dagen, en in de praktijk werken veel zzp’ers met 14 of 30 dagen. Betaaltermijnen zijn belangrijk voor je cashflow als zzp’er. Buitenlandse contracten hanteren soms netto 60 of zelfs netto 90 dagen als standaard, alsof dat normaal is.

Op grond van de Europese richtlijn betalingsachterstand kun je als zzp’er in zakelijke transacties automatisch wettelijke handelsrente claimen zodra de betaaltermijn verstrijkt. Dat recht vervalt niet puur omdat het contract buitenlands recht aanwijst, zeker niet als de dienstverlening vanuit Nederland plaatsvindt. Maar beter is het om in de onderhandeling de termijn terug te dringen. Een tegenvoorstel: “Payment shall be made within 30 days of receipt of invoice.”

7. Termination for Convenience: gestopt zonder reden

Deze clausule geeft de opdrachtgever het recht om het contract op elk moment te beëindigen, zonder opgave van reden. Op zichzelf is dat niet ongewoon, maar let op de notice period. Twee weken opzegtermijn bij een project van zes maanden is weinig. En wat krijg je betaald voor al het werk dat al klaar was maar nog niet gefactureerd?

Onderhandel over een redelijke opzegtermijn (vier tot acht weken is gebruikelijk) en een killfeevergoeding voor werk in uitvoering. In het Engels: “In the event of termination for convenience, Client shall pay Contractor for all work completed and reasonable costs incurred up to the date of termination, plus a kill fee equal to [X]% of the remaining contract value.”

Rode vlaggen: zeven signalen dat je moet onderhandelen

  • De indemnification-clausule mist de beperking tot jouw eigen nalatigheid.
  • De IP-overdracht bevat geen carve-out voor pre-existing materials.
  • Er is geen aansprakelijkheidscap, of de cap geldt alleen voor jouw claims en niet voor die van de opdrachtgever.
  • De non-compete is langer dan zes maanden of geografisch onbeperkt.
  • De betaaltermijn is langer dan 60 dagen zonder rente-afspraak.
  • Er is geen notice period bij termination for convenience, of deze is korter dan vier weken.
  • De geheimhoudingsclausule mist de standaard carve-outs voor publieke informatie.

Zo onderhandel je zonder de opdracht te verliezen

Veel zzp’ers zijn bang dat onderhandelen over clausules de relatie beschadigt. In de praktijk valt dat mee, zeker als je zakelijk en concreet formuleert. Stuur een e-mail met daarin precies welke clausule je wilt aanpassen en waarom, gevolgd door een kant-en-klare alternatieve tekst. Dat is professioneler dan een vaag bezwaar en makkelijker voor de andere partij om te accepteren.

Wanneer kun je realistisch gezien Nederlands recht bedingen? Als je als zzp’er een sterke onderhandelingspositie hebt, bijvoorbeeld omdat jij een specifieke expertise hebt die schaars is, of als de opdrachtgever relatief klein is. Bij grote multinationals met gestandaardiseerde contracten is de kans klein, maar een licentieconstructie voor je IP of een aangepaste indemnification-clausule is bijna altijd bespreekbaar.

Snel scannen voor je een jurist belt

Voor je een juridisch adviseur inschakelt (wat je bij grote opdrachten zeker moet doen), kun je het contract zelf alvast scannen. Zoek in de tekst op trefwoorden als indemnifassigngovernterminatcompet en confidential. Tools zoals LawGeex of contractanalysesoftware kunnen een eerste overzicht geven. De Kamer van Koophandel heeft ook een gratis rechtshulplijn voor ondernemers, en veel ondernemersorganisaties zoals ZZP Nederland bieden kortingen op juridisch advies aan. Bij opdrachten boven de 10.000 euro is een uurtje met een commercieel jurist bijna altijd de investering waard.

De clausules die zzp’ers in Engelse contracten het hardst kunnen raken zijn indemnification, IP-overdracht en termination for convenience. Wie die drie goed kent, kan snel beoordelen of een contract acceptabel is of dat er ruimte is om te onderhandelen. Neem de tijd voor je tekent, stel gerichte vragen aan de opdrachtgever, en schakel bij een grote opdracht of bij twijfel een jurist in met ervaring in Engelstalige contracten voor zelfstandigen.